Login
Register

Home

Actueel

Radio

Televisie

Uitzending gemist

Midvliet

Vacatures

Historische rubriek

De invloed van de RK kerk op het maatschappelijk leven eind 19e en medio 20e eeuw.

Interview met Idsard Bosman.


Het  is eind 19e eeuw, als er na een periode van schuilkerken en kerkschuren weer de gelegenheid is om de RK geloofsovertuiging “openlijk” te beleven.
Het is ook de start van de bouw van diverse kerken in onze directe omgeving.

St. Laurentiuskerk  Stompwijk 1871-1878
Petrus en Pauluskerk  Veur  1880
St. Martinuskerk Voorburg 1891-1893

De architect van deze kerken is Evert Margry, hij was een leerling van Pierre Cuypers.
Deze periode valt ook samen met de vorming van de politieke partijen  in Nederland:

- Leden van de Hervormde kerk in Nederland, Anti Revolutionaire partij (ARP) 1879  
- De Sociaal Democratische Arbeiderspartij ( SDAP) 1894
- Christelijke Historische Unie (CHU) 1908
- Rooms Katholieke Staatspartij (RKS) 1926

Het algemeen kiesrecht voor mannen 12 december 1917, het actieve kiesrecht voor vrouwen pas in 1922.  Geeft het rollenpatroon van de maatschappij begin 20e eeuw weer.
Maar er gebeurde meer:
In 1925 oprichting van de Katholieke Radio Omroep (KRO)
In datzelfde jaar “Vereniging van Arbeiders Radio Amateurs” (VARA)
De vorming van de politieke partijen zorgden er voor dat mensen zich gingen aansluiten bij een “zuil” /  maatschappelijke stroming

Zuilen:
De katholieke
De protestants – christelijke
De socialistische
De neutrale of liberale
De hoogtij dagen van de verzuiling vonden plaats tussen 1925 en 1965

28 10 2017 Vleeschhouwerij Scholtes Sluiskant B 79 factuur 01 sept 1912
 Factuur vleesschhouwerij Scholtes Sluiskant voor den zeereerwaarde heer Beddink 1912   (Scholtes was dus een RK slager)  

Als je “Rooms” was dan ging je naar een RK school, slager, bakker, melkboer of  zangvereniging.
Hoewel men in een keurslijf  leefde, werd dit in die tijd niet zo ervaren.
Men zocht meer de veiligheid van de maatschappelijke omgeving.
De RK kerk had een sterke greep op de lokale bevolking.
Het was vooral na de na zondags mis een vertrouwd beeld, dat  meneer pastoor bij zijn beminde parochianen langskwam voor een gesprek.
Deze vonden vaak plaats in de voorkamer / zondagskamer.
Het beste theeservice stond al klaar op tafel, en onder het genot van een goede sigaar werd er met de heer deze huizes gepraat over het geloof en de wellicht toekomstige gezinsuitbreiding.

28 10 2017 LF 1930 83 idnr 37
Processie van kinderen aan de Sluiskant, gezien vanaf de RK kerk op de naamdag van de  HH Petrus en Paulus in 1930 

 
Pastor Mattheus Johannes Jacobus Kammer was jarenlang een zeer bekende verschijning in Leidschendam.
Hij vierde  op 15 augustus 1950 zijn 50 jaar priesterschap, waarvan er 24 jaar in Leidschendam. 
28 10 2017 Inventaris Petrus en Paulus huur ontvangsten jaar 1797                  
Interieur van de HH Petrus Paulus kerk met het pad naar het altaar


 De RK kerk diende niet alleen voor geestelijke bijstand maar vormden een duidelijk baken in de samenleving, het was voor vele een leidraad voor het leven.

De zondag:
Voor Rooms Katholieke was er zondagsplicht.
Na de Heilige mis kan men uitrusten van den arbeid.

"En God heeft den zevende dag gezegend, en die geheiligd; omdat Hij op denzelven gerust heeft van al Zijn werk, hetwelk God geschapen had, om te volmaken."

Vele zonen uit RK gezinnen gingen naar het Seminarie,  en de dochters zochten hun (celibataire) roeping in het klooster. Zn stelde zo hun leven in het teken van God.
Op de RK scholen is sprake van strak  “stichtelijk” onderwijs door de nonnen.
Het RK verenigingsgebouw (patronaatscommissie)
In het patronaatsgebouw aan de Damlaan werd van alles georganiseerd, er waren priesterfeesten, vakbeurzen voor de Middenstand en er werd geluncht door de Katholieke Arbeiders.

Er waren vele RK verenigingen zoals:
Woningbouw St Willibrordus
RK vereniging tot bescherming van meisjes
RK Mari congregatie voor jongedames (1913)
RK armbestuur
RK kerk en schoolbestuur
RK muziek en toneel  en sport verenigingen
KJMV Katholieke Jonge Middenstanders vereniging
RK gezinszorg 
RK volksbond
De Sint Jozefgezellen


Citaat uit de gids voor gezin en parochie van de H.H. Petrus en Paulus (eind jaren 50):

“Het is een goed gebruik, als men zijn verloofde thans – indien dit nog niet eerder gebeurd is - aan zijn Pastoor gaat voorstellen.”

“Zijn de verloofden tot een ernstig huwelijksbesluit gekomen, dan stellen zij zich in verbinding met de Pastor van de parochie waaronder het meisje hoort, om met hem de laatste geestelijke voorbereidingen en de plechtigheid van het huwelijk nader te regelen.”

 

Vele luisteraars kennen in dit kader ook wel het volgende gezegde “ twee geloven op een kussen, daar slaapt de duivel tussen”
Het huwelijk van 2 mensen met een verschillende geloofsachtergrond was bij voorbaat al gedoemd om te mislukken.  Eén van beide partijen moest Katholiek worden anders ging het huwelijk in de kerk NIET door.  
Half Leidschendam heeft destijds zijn huwelijksfeest gevierd bij paviljoen van Dongen en heeft zijn foto’s laten maken door LUMO

Financiën:
Hoe kwam de kerk aan het benodigde?
Naast de collectes in de kerk, ontvingen kerken ook regelmatig geld door vererving.
Het gebeurde regelmatig dat bij overlijden van een parochiaan  de kerk in de laatste wilsbeschikking van de erflater werd genoemd.
Als “tegenprestatie” moest de RK kerk ter nagedachtenis aan zijn / haar zielenrust een Heilige Mis opdragen.
Aan het luiden van de klok bij een begrafenisplechtigheid, kon je horen of iemand bij leven van maatschappelijk belang was geweest. Er moet wel voor elke klokslag worden betaald.
Het gebeurde zelfs dat de erflater de RK Petrus en Pauluskerk als enige erfgename benoemde

Maar ook al in de 18e eeuw kregen RK kerken geld binnen door het betalen van huur.
De HH Petrus en Paulus kerk aan de Sluiskant, beschikt als enige in zijn omgeving niet over een begraafplaats naast de kerk.
De katholieke inwoners van Veur hebben vele eeuwen kun laatste rustplaats gevonden op het St. Agatha kerkhof aan de Veurse Achterweg.
Genoemde begraafplaats is al eeuwen uit en lag “buiten” het dorp.

28 10 2017 Inventaris Petrus en Paulus huur ontvangsten jaar 1797

Rekening van verantwoording van alle danige ontvangst en uitgaaf, als pastoor en kerkmeester hebben gehad en gedaan van den 20 nov 1796 tot den 27 dec. 1797 

De ontzuiling:
We denken nu heel anders over het geloof en onze gedachten met God.
Kerkgebouwen en pastorieën staan leeg of krijgen een andere (woon)bestemming.
Maar wanneer begon deze “ontzuiling”
Al in de jaren 60 van de vorige eeuw kwamen er flinke scheuren in de maatschappelijke zuilen, welke eens zo voor samenhang en stevigheid hadden gezorgd.
De invloed van  democratisering , emancipatie van de vrouwen,  televisie (dinsdag 02 oktober 1951 ) en andere massamedia speelde hierin een cruciale rol. 
De doorbraak kwam in 1963 met de publieke uitspraak van Mgr. Bekkers, dat de beslissing over geboorteregeling aan het oordeel van de echtgenoten zelf diende te worden overgelaten.
Hiermee zette Mgr. Bekkers zich af tegen de RK kerk.
We worden tegenwoordig overspoelt met signalen  en hebben wellicht meer behoefte aan enige structuur.
Soms willen we (tegen beter weten in) blijven vasthouden aan de herinneringen van vroeger.
Vroeger was zeker niet alles beter, maar wellicht een stuk meer overzichtelijker.