Login
Register

Home

Actueel

Radio

Televisie

Uitzending gemist

Midvliet

Vacatures

Historische rubriek
Op weg met je houten schooltas

Van het onderwijs in de 17-de eeuw in de toenmalige gemeenten Stompwijk en Veur moeten we ons geen grote voorstelling maken. De leerlingen kregen les in catechismus, lezen, schrijven en rekenen. Het salaris van een schoolmeester was karig en zijn ambt werd vaak gecombineerd met de functie van voorzanger en voorlezer in de kerk. Zo ging het ook met Jan Jansz. Vaerdiger. In 1656 kreeg hij via de kerkenraad zijn definitieve dubbele aanstelling.

Naast zijn functie als schoolmeester moest hij het vuur in de stoof van de predikant en het opschuren van de doopbekken verzorgen. De ouders van de leerlingen die hij onder zijn hoede had moesten de schoolmeester hiervoor apart betalen. Het leerlingtarief voor het volgen van lessen in lezen en schrijven was één stuiver en acht penning per week. Voor alleen lezen mocht de schoolmeester de ouders één stuiver in rekening brengen. Met zijn officiële beloning mee verdiende deze onderwijzer een 'tractement' van 204 gulden per jaar. Voor dit salaris gaf Vaerdiger, naast zijn nevenwerkzaamheden, zes dagen per week les van 8.00 tot 11.00 en van 13.00 tot 16.00 uur.

Een houten schooltas, door leerlingen in de 18-de en 19-de eeuw gebruikt. Ze waren meer bedoeld als opbergkasje dan als schooltas; boeken en schriften bleven vaak op school. Op prenten en schilderijen zien we houten schooltassen vaak netjes in rijen aan de muur hangen.

2018 06 09 foto 1 houten schooltas Jpeg pix 1800
Houten schooltas uit de 19e eeuw

Tussen 1654 en 1854 konden jongens en meisjes gezamenlijk in de gemeente Stompwijk ook onderwijs volgen in het buurtschooltje aan de Bovenmeer 5. In 1864 nam hoofonderwijzer Van der Mey, na 52 jaar voor de klas te hebben gestaan, afscheid van zijn school. Hij werd in 1866 opgevolgd door de heer Kneyber. Nog geen jaar later, in 1867, wordt Stompwijk getroffen door een epidemie van cholera. Mede door slechte hygienische omstandigheden en vervuild water maakt deze besmettelijke darmziekte ook veel slachtoffers onder de schoolgaande kinderen.

2018 06 09 foto 2 LF 1890 4 idnr 1917 geretoucheerd zwart wit bewaren Jpeg pix 1800
Schoolfoto uit 1890

In 1897 bedacht de hoofdonderwijzer de heer M.B. Hoogeveen uit Stiens een leermethode om kinderen te helpen met het lezen en het samenvoegen van klanken. Met dit 'leesplankje' zouden generaties leerlingen opgroeien.

2018 06 09 foto 3 leesplankje uit 1905 Jpeg pix 1800
Leesplankje uit 1905

In 1900 wordt in Nederland de leerplichtwet aangenomen. Deze wet verplicht kinderen van 6 tot 12 jaar tot het volgen van onderwijs. Voor sommige kinderen worden uitzonderingen gemaakt, zoals voor boerenkinderen tijdens de oogsttijd. Dochters mogen ook thuisblijven om het gezin te verzorgen en mee te helpen in het huishouden.

2018 06 09 foto 4  LF 1910 37 idnr 2073 Jpeg pix 1800
Onderwijzend personeel van de RK school uit 1910
Zittend links juffrouw Turion en meester Fleuren hoofd der school, staande van links naar rechts
Meester Hansen, juffrouw Verhoog en meester G. Hocks

Pas in 1928 krijgt de RK meisjesschool de beschikking over een waterleiding en twee jaar later wordt een elektrische installatie aangelegd. Op de school volgen dan 123 meisjes onderwijs.

2018 06 09 foto 5  LF 1918 8 idnr 2146 Jpeg pix 1800
Klassefoto van de r.k. meisjesschool St. Jozef aan de Damstraat uit 1918