Login
Register

Home

Actueel

Radio

Televisie

Uitzending gemist

Midvliet

Vacatures

Historische rubriek
Van zinken teil naar luxe badkamer met vloerverwarming.

Er is in ons huishouden de afgelopen 100 jaar nogal wat veranderd.
We komen binnen in een warm huis, we hebben middels een app. op onze smartphone of tablet al op afstand de verwarming voor binnenkomst al een paar graden hoger ‘gedraaid’ Onze koelkast staat er gevuld bij en ons huis is warm en behagelijk. Onze (voor) ouders gingen op zaterdag in een zinken teil om zich te wassen. Of als zij dit konden betalen naar het gemeentelijk badhuis, waar een kaartje ongeveer 10 cent kostte. Onze badkamers zijn nu een complete wellness beleving met vloerverwarming.
Maar nog niet zo gek lang geleden, aan het begin van de 20 eeuw was dit toch even een ander verhaal.
Nieuwbouw woningen werden aan het begin van de 20e eeuw doorgaans nog zonder sanitaire voorzieningen opgeleverd. Woningen beschikten bij uitzondering over een binnenshuis gelegen toilet. Je kon gebruik maken van een secreet (Latijn voor heimelijk / of in het geheim) waarmee het verborgen buiten toilet werd bedoeld. Je had via een waterpomp vaak gesitueerd in de keuken de beschikking over koud grondwater.
In het begin van de 20e eeuw worden er in Leidschendam plannen ontwikkeld voor de realisatie van een petroleum gasfabriek.
In een brief van december 1906 schreef de heer Jan Bleuland van Oordt, (hij bouwde 1866 te Voorburg zijn eigen petroleumgas-installatie welke uitgroeide tot een particuliere petroleum- persgasfabriek met grote naam en faam) aan de edelachtbare heer burgemeester van Veur en Stompwijk, dat de kosten voor de bouw een complete petroleum gasfabriek aan de Stompwijkse Achterweg zal worden geraamd op nlg. 20.600,00
Op 24 juli 1907 wordt er vergunning verleent tot het oprichten van een petroleum gasfabriek
op een terrein, kadastraal bekend onder sectie H No 1106 gelegen in Stompwijk.

In november 1907 wordt er door de gasfabriek te Leidschendam, een lijst opgesteld met personen welke een gasleiding in hunne percelen zouden willen ontvangen.

2018 06 16 foto 2 Lijst van personen nov 1907 blad 1 recto Jpeg pix 1800
Lijst van personen, welke gasleiding in hunne percelen verlangen november 1907
Bron: gemeentearchief Leidschendam-Voorburg

2018 06 16 foto 3 Gemeente Petroleumgasfabriek L dam nota 1912 Jpeg pix 1800
Een nota van de Gemeente – Petroleumgasfabriek van 07 november 1912
Voor de levering van 54 kub aan meters gas en de meterhuur over maand oktober 1912
Bron: gemeentearchief Leidschendam-Voorburg

2018 06 16 foto 1 LF 1913 6 idnr 756 Jpeg pix 1800
De petroleumgas fabriek aan de Stompwijkse achterweg No 2 in 1913
Met rechts het woonhuis van de gasmeester / directeur
Bron: gemeentearchief Leidschendam-Voorburg

We zien bekende namen op deze lijst, o.a. de koperslager Hermanus Zwennes (Sluiskant 20) de huisschilders Bleys (Damstraat 3) de gemeentelijk ontvanger en brievengaarder Van Egmond (Sluiskant 13) de broodbakker F. van Melzen (Sluiskant 17), de barbier en winkelier van Riel (Sluiskant19), en de zeilmaker L. Boon (Sluiskant 9)
Warm water had je thuis niet direct voor handen, maar kon je kopen bij de waterstoker / kolenboer.
In Leidschendam moeten we hierbij direct denken aan Gerrit van der Meer uit de Rode pannenbuurt
Hij kreeg in 1932 een vergunning voor zijn ’heetwaterstokerij’ inclusief de verkoop van wasch en schoonmaakmiddelen.
De benodigde kolen werden in jute zakken met paard en wagen en vanaf begin jaren 50 met een vrachtwagen vervoerd. Een jutezak met een half mud kolen woog al snel 35 kilo. Het gewicht is ook nog afhankelijk van de soort kolen. Voor de huisbrand was dit antraciet, cokes of eierkolen De kolenboer zorgde letterlijk voor warmte in huis. Maar hij betaalde lichamelijk gezien hiervoor een zware tol.








2018 06 16 foto 4 LF 1950 7 idnr 828 Jpeg pix 1800
Foto van de gasfabriek aan de Stompwijkse Achterweg (latere Nieuwstraat) in 1950
De directeur van deze fabriek was de heer Batelaan
Bron: gemeentearchief Leidschendam-Voorburg


Na 1964 stortte de verkoop van kolenkachels in, en na ongeveer 1970 werden ze nauwelijks meer gebruikt, omdat het stoken van kolen tamelijk veel werk met zich meebrengt en kolen aangevoerd en opgeslagen moeten worden. De kolenkachels werden op grote schaal door oliekachels vervangen, en na 1967 door op aardgas gestookte gaskachels en gasgestookte centrale verwarming.

2018 06 16 foto 5 LF 1964 172 opening gaskraan aansluiting gasnet
Aansluiting van Leidschendam op het aardgasnet in 1964
Burgemeester Banning draait de kraan open. In het midden de directeur de heer Batelaan
en rechts Ir. M.J. Korstanje van de Gasunie.
Bron: gemeentearchief Leidschendam-Voorburg

Het beeld uit de jaren 50 /60 van een gezin rond de kolenkachel, waar vader de krant leest en moeder naar de radio luistert en de kinderen spelen is voorgoed voorbij.
Onze centrale verwarming wordt nu ‘smart’ aangestuurd.
Via onze tablet kunnen we ons eigen verbruik, maar ook dat van de gemiddelde gebruiker aflezen.

De wettelijke aansluitplicht op gas zal over enkele jaren door de Overheid worden vervangen door ‘warmte recht’, waarbij gemeente kijken naar alternatieve bronnen. In 1963 werd er gesproken van een nieuw tijdperk. Maar was is nieuw, de tijd zal het ons leren.