In de Leidschendamse wijk Prinsenhof zegt een groep tieners zich te verdedigen met messen en andere wapens. De politie geeft aan individuen in beeld te hebben. 'Maar een groep? Daar hebben we eigenlijk geen informatie over.' Dit schrijft Annemieke Ruggenberg op de webskite van onze mediapartner Omroep West.
De Leidschendamse jongeren claimen loyaliteit aan jeugdbendes in Den Haag. Ze verstoppen messen in hun omgeving, zodat er altijd een wapen paraat is wanneer 'de vijand' komt. De politie zegt geen signalen te hebben van confrontaties van groepen in de eigen gemeente, maar noemt de toename van messenincidenten verontrustend.

De jeugdagenten van Leidschendam-Voorburg plaatsten de afgelopen maanden regelmatig foto’s op social media van messen die gevonden werden in de bosjes. 'Die leggen jongeren daar neer voor anderen in hun groep', zegt jeugdagent Melvin Jubitana. 'Ze delen op bijvoorbeeld Instagram of TikTok foto's van de verstopplek, zodat er altijd wat klaarligt als iemand een wapen nodig heeft.' Twee jongens uit een jeugdgroep in Prinsenhof bevestigen dit. 'Wij zijn minderjarig, maar de ouderen in onze groep kopen messen in de wapenwinkel in Den Haag, die wij dan krijgen. Ook verstoppen we messen op plekken in onze buurt, waar we snel bij kunnen als het nodig is. In de flat bijvoorbeeld verstoppen we ook wapens.'

Weten de politie en de burgemeester van deze specifieke groep in Prinsenhof? 'Het is meer algemeen dat we weten dat messengebruik speelt', zegt Melvin. 'Er zijn wel wat jongeren die in aanraking komen met de politie ja. Maar of het echt een groep is, kun je niet zien.' Politiechef De Haas zegt geen signalen te hebben dat jongeren in de gemeente confrontaties - of banden - hebben met groepen uit andere steden. 'We zien wel dat messenincidenten toenemen.' Burgemeester Jules Bijl heeft met de politie contact over de veiligheid van zijn gemeente: 'Over een groep? Daar heb ik weinig informatie over', zegt ook hij. 'De politie heeft mij niets gemeld over conflicten tussen groepen uit andere steden.' Wel zegt de burgemeester dat het in zijn gemeente een nieuw fenomeen is. 'Het is meer iets van de grote steden. Wij kunnen hopelijk van hen leren hierover.'

Harde cijfers ontbreken
Het aantal geweldsincidenten met messen waarbij jongeren betrokken zijn, blijft volgens de landelijke politie hoog. Maar harde cijfers over messenbezit ontbreken. Dat komt omdat het niet altijd wordt geregistreerd als er bij een geweldsincident een mes gebruikt wordt. Bij een straatroof bijvoorbeeld, kan best een mes getrokken zijn, maar dat wordt dan geregistreerd als straatroof en niet als mesincident. Om na te gaan of er echt sprake is van een toename, moet er handmatig worden geteld. En dat is tot nu toe niet gebeurd.

De Haas vertelt dat er vanaf januari 2021 achttien mesincidenten in Leidschendam-Voorburg waren, waarbij 35 jongeren betrokken waren. 'De jeugd en ook de messencultuur heeft prioriteit bij ons', zegt hij. 'Het is een groeiend probleem waar wij ons zorgen over maken. Een jongere met een mes is een potentieel gevaar en dat nemen wij serieus.' De politiechef en de jeugdagent zeggen vooral in te zetten op het zoeken naar verbinding met jongeren. 'Tussen het werk door trap ik bijvoorbeeld een balletje met jongens in de wijk', zegt jeugdagent Melvin. 'En we geven voorlichting op scholen', vertelt hij.

Jongens gaan lang niet altijd naar school
Maar de jongens in de groep in de Prinsenhof, gaan naar eigen zeggen lang niet altijd naar school. 'Dan wordt het lastig en is het ook vooral aan de ouders om op hun kinderen te letten', zegt jeugdagent Melvin. Hij plaatst foto's van de gevonden messen op Instagram, om ouders en andere burgers bewust te maken van wat er speelt.

Ook de burgemeester wijst op de voorlichting die de politie geeft en op het investeren in contact door bijvoorbeeld de jeugdwerkers. 'We hebben ook een Halt-project en we willen ons gaan aansluiten bij een netwerk dat zich hiermee bezighoudt.' De jongens zelf geven aan dat zij vinden dat de politie niet professioneel met hen omgaat. 'Ze praten dreigend en er vinden mishandelingen plaats', zegt Edison. Ook ligt het gevoelig dat er volgens de jongens gedreigd wordt met uithuisplaatsing. De Haas zegt dit niet te herkennen. 'Dit klinkt niet als professioneel. Wij zoeken juist graag verbinding met deze jongens. En over uithuisplaatsing gaan wij niet. Wij kunnen na een incident wel een melding maken bij Veilig Thuis.'

Volgens Jan-Dirk de Jong, criminoloog met een specialisme in jeugdcriminaliteit, is het vaak lastig om grip te krijgen op dit soort jongeren. 'Het gebeurt weleens dat deze problematiek te ingewikkeld is voor wijkagenten, maar te klein voor de landelijke recherche. Dan valt het in de luwte.' De Haas geeft aan dat zijn team dit soort problematiek prima aankan. 'De jeugd heeft prioriteit bij ons.' De Jong merkt op dat er in die groepscultuur ook een positief aspect verborgen is. 'Deze jongeren zijn vaak erg trouw aan hun groep. Het is als een surrogaatfamilie. Ze willen elkaar helpen. Natuurlijk is dat in die context niet altijd goed, maar er zou door de instanties wel ingespeeld kunnen worden op het positieve daarvan: dat ze voor elkaar willen klaarstaan.'

Messen korter dan 28 centimeter toegestaan
Het berechten van jongeren die een mes bij zich hebben is lastig. Het dragen van steekwapens als vlindermessen en stiletto's is wel bij wet verboden, maar het is op straat wel toegestaan om een mes korter dan 28 centimeter bij je te hebben. De politie kan het mes in beslag nemen als het duidelijk bedoeld is om letsel aan personen toe te brengen. In een aantal gemeenten, waaronder Zaanstad, geldt al een verbod op het dragen van gevaarlijke voorwerpen zoals messen en slagwapens.

Edison, de jongen die door Omroep West is geïnterviewd, vertelt: 'Ik ben een keer gezien met een mes en ben toen opgepakt. Maar ik stond dezelfde dag weer buiten.' In november 2020 bleek uit een rondvraag van de NOS, dat een 70 procent van de burgemeesters voorstander is van een messenverbod voor jongeren. Later die maand bleek ook dat het kabinet aan zo’n verbod werkt. Nu, ruim twee jaar later, is dat verbod er nog niet. Het proces wat aan zo’n verbod vooraf gaat, duurt tot minstens begin 2023. In 2020 was er een steekincident op de Pier in Scheveningen, waarbij een 19-jarige jongen om het leven kwam. Dit messengeweld werd ook gelinkt aan drillrapgroepen. De groep in Leidschendam wil benadrukken dat zij géén drillrappers zijn. 'We zijn gewoon een groep jongens die elkaar al hun hele leven kent en voor elkaar opkomt.'
Dit is het tweede verhaal van drie verhalen over de messencultuur onder jongeren in Leidschendam en omstreken. Op verzoek van de geïnterviewde jongens zijn hun namen gefingeerd.

Bron en foto: Mediapartner Omroep West - Annemieke Ruggenberg